“بریزه” (سقز) صمغ آدامسی سفید یا زردرنگی است که از اهالی استانهای غربی چون کردستان، ایلام و کهگیلویه و بویراحمد تا جنوبی هایی چون فارس، بوشهر، هرمزگان و سیستان؛ همه و همه با طعم و بوی خوشش آشنایی دارند.

ریواس جنوب/ زینب آدیش/

بریزه شیره غلیظ درختی به نام “بنه” (درخت پسته وحشی) است که معمولا از تنه این درخت در فصل پاییز به طور طبیعی، یا با دادن شکاف و زخم در ساقه آن، خارج می شود و در آدامس مورد استفاده قرار می گیرد که خواص درمانی و صنعتی زیادی دارد.

شیره سقز در زمان ترشح از تنه درخت به رنگ سبز روشن و غلیظ و چسبناک است و به عنوان یک مسهل و ملین در درمان یبوست کاربرد دارد و چون مقوی معده بوده و به هضم غدا کمک می کند و اشتها آور خوبی است، حکمای مشهوری همچون “بوعلی سینا” از آن برای درمان یک سری از بیماری های گواراشی استفاده می کردند.

سقز مانند آنتی بیوتیک تا حدودی با “باکتریٍ” عامل اصلی زخم معده و اثنی عشر مقابله می کند! ضمن اینکه بسیاری از اهالی محلی، شیره خام سقز را در حالت ناشتا می خورند، زیرا عقیده دارند موجب دفع سنگ کلیه می شود.

سقز می تواند به عملکرد بهتر کبد و طحال نیز کمک کند و ضماد آن با پیه آب شده برای نرم کردن ناخن های تاب دار و خشک و التیام شقاق نشیمنگاه مفید است و همچنین مخلوط آن با روغن زیتون، برای برطرف کردن ورم، ترک پوست و خارش بدن، بسیار سودمند است.

از دیدگاه حکمای طب سنتی، مالیدن شیره سقز روی زخم به التیام آن کمک می کند و همچنین از بخار پخت سقز، برای تقویت چشم استفاده می شد، می تواند به تسکین دردهای مفصلی و روماتیسمی کمک کند و برای آسم و برونشیت نیز مفید است.

با جویدن آدامس طبیعی سقز بر میزان ترشحات بزاقی افزوده و از میزان اسید دهان کاسته می شود و این خود عاملی برای رفع بوی بد دهان و پیشگیری از پوسیدگی دندان است و برای افرادی که دچار خشکی دهان هستند جویدن مستمر سقز توصیه می شود.

به دلیل آنکه در روش سنتی در زمان استخراج تدریجی شیره سقز از تنه درخت به درون ظرف گٍلی، روی این شیره چسبناک گرد و خاک می نشیند، احتمال اینکه محصول بار میکروبی بالایی داشته باشد و موجب بروز برخی ناراحتی های گوارشی در مصرف کننده شود؛ زیاد است، پس پیشنهاد می شود؛ ” از سقزهایی استفاده شود که تحت نظر وزارت بهداشت تصفیه شده و ترکیبات روغنی و غیرخوراکی آن حذف شده باشد.”

انتهای پیام/ زهرا همایون فر