متولیان آب و کشاورزی شهرستان کهگیلویه یکی از راه‌های برون‌رفت این شهرستان از محرومیت را توجه به تکمیل سدها عنوان کردند.

به گزارش ریواس جنوب؛ شهرستان کهگیلویه روزهای ناخوشی را سپری می‌کند. بر اساس نظر کارشناسان، ظرفیت‌های خوبی در حوزه آب و کشاورزی در این شهرستان وجود دارد که در حال حاضر مغفول مانده است. با استفاده از این ظرفیت‎‌ها می‌توان به زندگی در این بخش بزرگ از استان رونق داد و جلو مهاجرت بی‌رویه از آنجا را گرفت. حتی با این توجه، معضل بیکاری خانمان‌سوز جوانان آن دیار حل خواهد شد. برای آگاهی از وضعیت آب و کشاورزی با تاکید بر سدهای تعریف شده در شهرستان به سراغ متولیان این دو حوزه در کهگیلویه رفتیم. عبدالله قیصری و علی آران به سوالات خبرنگار “ریواس جنوب” پاسخ دادند که ماحصل گفتگوها در این گزارش آمده است:

 توپوگرافی شهرستان کهگیلویه  طوری هست که کمترین بارش ها در زمان نامناسب، آسیبی را به محصولات کشاورزی شهرستان وارد می کند و بارش هایی با مدت کم و شدت زیاد، آثار جبران ناپدیری مبنی بر فرسایش خاک های حاصلخیز در بخش شهرستان وارد می‌کنند. همچنین با توجه به شرایطی که آبهای جاری در شهرستان کهگیلویه دارند و بیشتر در دره ها و خارج از دسترس اراضی کشاورزی هستند، ببشتر راهکارهای آبخیزداری پایدار، باید از طریق سدها و بندهای خاکی و چک بندها برای مهار آب های جاری صورت گیرد.

رئیس جهاد کشاورزی شهرستان کهگیلویه در گفتگو با ریواس جنوب در همین زمینه گفت: جهاد کشاورزی طی دو سال (90 تا 92)، بحث مطالعات سدهای خاکی را در کل شهرستان های کهگیلویه، بهمئی و چرام مورد مطالعه قرار داد که در این راستا، 7 ساختگاه عملیاتی مورد مطالعه قرار گرفت و مناطقی شناسایی شدند. در نهایت “سد خاکی کوه برد و چاروسا” از این هفت ساختگاه در دستور کار قرار گرفتند.

عبداله قیصری افزود: از این دو مورد سد خاکی کوه برد، حدود 40 درصد پیشرفت فیزیکی دارد و حجم دخیره نرمال آن، حدود 3 میلیون متر مکعب است. و حدود 300 هکتار از اراضی زمین های کشاورزی را، به صورت ثقلی (بدون ایستگاه پمپاژ یا هدر رفتن انرژی) آبیاری خواهد کرد.

وی در همین زمینه اضافه کرد: سد چاروسا اولویت بعدی از ساختگاه های مطالعه شده سد چاروسا است که در بنگیر فارتق واقع است و مطالعات ژئوتکنیک آن در حال پیگیری هست که در صورت اختصاص اعتبار، عملیات آحداث آن آغاز خواهد شد.

رییس جهاد کشاورزی کهگیلویه در ادامه اظهار داشت: چون استان چهار محال و بختیاری از لحاظ توپوگرافی به شهرستان دهدشت و پایه زاگرس نشین خیلی نزدیک است، به همین خاطر از این استان برای احداث سدهای خاکی الگوبرداری کردیم.

بنظر می رسد هنوز پروژه های نیمه تمامی که در دولت قبل به تصویب رسیدند و خبری از اجرای آن نیست تمامیت ندارند و نتوانستند گرهی از بیکاری و دیگر مشکلات جوانان کهگیلویه و بویراحمد بار کنند! سد بالیاب دیشموک، از جمله یکی از چند هزار برنامه های مصوب بود که چندین سال از این امر می گذرد ولی خبری از اجرایی شدن آن نیست. و دلیل اجرا نشدن آن را، اختلافاتی که با استان خوزستان بر سر جایگاه، مالکیت و محور آن وجود دارد عنوان می کنند.

مقدار اراضی که از دیم به آبی تبدیل می شوند!/  تعداد آب های روان در سطح شهرستان / چه تعداد از آب های روان مهار شدند؟

«وی اهداف سدهای خاکی زیر نظر جهاد کشاورزی را، آبیاری حدود 4 تا 5 هزار هکتار از اراضی زمین های کشاورزی در سطح شهرستان عنوان کرد.»

قیصری در ادامه با اشاره به تعداد آب های روان و مهار کردن این تعداد، گفت: در مجموع 10 رودخانه آب روان در سطح شهرستان کهگیلویه داریم که تقریبا 20 ایستگاه پمپاژ عمومی برای مهار آنها، احداث و بهره برداری کردیم. همچنین با بندهای انحرافی و کانال های بتنی، کل آب های روان در سطح شهرستان را پوشش دادیم که با این کار، بسیاری از اراضی به باغات تبدیل شدند؛ زیرا تا حدود زیادی توانستیم از هدر رفتن آب های روان جلوگیری کنیم.

رئیس جهاد کشاورزی شهرستان کهگیلویه، استفاد از آب روان رودخانه ها را، بیشتر در صنایع کشاورزی، شرب، صنعت و تبدیلی عنوان کرد.

وضعیت بحرانی دشت کلاچو!/افت 12 متری سطح سفره ها

« متولی اصلی کشاورزی در دهدشت، گفت: شواهد نشان از وجود 17سال خشکسالی در سطح شهرستان دارد که این مورد، از اثرات خشکسالی سال های گذشته است.و همچنین افت 12 متری سطح سفره ها و کمبود آب، تهدیدی جدی برای شهرستان بخصوص در بخش کشاورزی است، به گونه ای که وضعیت دشت کلاچو الان بحرانی، یعنی بیلان آبی آن منفی است.»

او راهکارهایی برای جلوگیری از فاجعه بحران کم آبی پیشنهاد داد و بیان داشت: تلاش مجموعه ما، تداعی الگوی هماهنگی از کشت برای کشاورزان کل شهرستان و اینکه آنها را تشویق به استفاده مناسب از روش های نوین آبیاری مانند تحت فشار، قطره ای و بارانی، جلوگیری از کشت های پرمصرف مانند ذرت و هندوانه، استفاده از ارقام مقاوم به کم آبی و تغییر الگوی کشت مناسب نماییم.

مثل همیشه وقتی از مسئولین ذیربط علت مشکلات را جویا می شویم و اینکه چرا در فلان پروژه پیشرفتی حاصل نشده یا راکد مانده است؛ تنها به مشلات مالی و نبود اعتبار اشاره می‌کنند.اما سوال اساسی که اینجا مطرح است، آیا واقعا مشکل نبود اعتبار است؟ یا برای اینکه می خواهند از زیر بار مسئولیت های مهم شانه خالی کنند، مشکل را پول عنوان می کنند؟ اگر این نیست پس چرا پروژه ای را شروع کنیم؟ چرا پروژه ای هر چند کوچک کلید آن زده می شود در حالی‌که اعتباری برای آن در نظر گرفته نمی شود یا کم است  یا اعتبار آن پروژه در جاهای دیگری خرج می شوند؟ اصلا چرا مدیران که توانایی مدیریت و جذب اعتبار برای اداره متبوع را ندارند از اول به کار گمارده می شوند؟ امیدواریم که به جواب روشنی برسیم واز این بعد جواب هیچ مسئولی کمبود و نبود اعتبار نباشد، هر چند که به نظر می‌رسد حالا حالاها، این پاسخ به قوت خودش باقی بماند! و می دانیم که این اما و اگرها دغدغه و مشکلی از مشکلات جوانان بخصوص بیکاری آنها را کم نمی کنند.

مهم ترین برنامه های امور آب منطقه ای دهدشت

رئیس اداره منابع آب شهرستان کهگیلویه گفت: کلا در حوزه کهگیلویه دو تا سد کوچک در دست اقدام است، یکی سد کوه برد که اجرای آن با جهاد کشاورزی است و دیگری سد سرپری که زیر نظر آب منطقه ای است.اما متاسفانه این پروژه که 16درصد پیشرفت فیزیکی داشته، از سال 92 به دلیل مشکلات مالی تعطیل شده است.

علی آران در گفتگوی اختصاصی با ریواس جنوب، افزود: با توجه به اینکه برای احداث یک سد حداقل هزینه مورد نیاز،3 تا 4هزار میلیارد است و مشکلات عدیده مالی در کشور که منشاء آن از دولت قبل هست و همچنین هزینه بالای سدها، پیشرفت آن تا اطلاع ثانوی ممکن نیست.

گویا پروژه اصلی شرکت آب منطقه ای شهرستان کهگیلویه که “سد مارون 2” است و این به طور جد نیز پیگیر آن هستند با مشکلات مالی دست و پنجه نرم می کند.مطالعات مقدماتی این سد، توسط مشاوری از اواخر سال 94، شروع شده است که امیدوار هستند، طی جلساتی که با مسئولین ارشد شهرستان و همچنین منتخب جدید مردم  شهرستان داشتند و قول های مساعدی که در طول این جلسات، برای تامین مالی این پروژه مهم داده شده هر چه زودتر محقق شوند.«زیرا اگر اعتباری صورت نگیرد مانند بقیه پروژها به خواب زمستانی خواهد رفت!» و دوباره حرف اصلی مقامات مربوطه همین خواهد بود.

اهداف اصلی سد مارون2 / احداث این سد؛ یکی از راه های برون رفت شهرستان از وضعیت بد اقتصادی

آران، آبیاری چیزی حدود 25 هزار هکتار از اراضی شهرستان های دهدشت، چرام، بردیان، کلاچو و در کنار آن تولید انرژی برق آبی را، از اهداف اصلی احداث  سد مارون 2 عنوان کرد.

او تنها مشکل برون رفت شهرستان از این وضعیت بد اقتصادی را، احداث سد مارون 2 دانست و گفت: چون همه شرایط در شهرستان از جمله آب، زمین و کشاورزان با تجربه برای احداث فراهم است، از طرفی الان آب های زیرزمینی در سطح شهرستان با مشکل جدی مواجه شده است، به طوری که یکی از دشت های شهرستان با نام صحرای کلاچو وضعیت بحرانی است و 12 متر سطح افت آب داشته، بقیه دشت ها هم افت داشته اند. بنابراین همین مسائل اهمیت احداث این سد را دو چندان کرده است و اگر فکری به حال دشت‌های دهدشت به ویژه کلاچو نکنیم، قطعا در آینده با مشکلات زیادی مواجه خواهیم شد.

وی، یکی دیگر از برنامه های مهم آب منطقه ای را، “پروژه تامین آب دهدشت غربی (ایدنک)”، عنوان و تصریح کرد: برای تکمیل و بهره برداری آن، به اعتباری بالغ بر 140 میلیارد تومان نیاز است، در عین حال برای تامین برق آن هم، به 16 مگابابت برق نیاز است که امیدواریم با پیگیری های صورت گرفته، این مشکل نیز مرتفع شود.

بر اساس این گزارش عملیات اجرایی پروژه سد مارون 2 در چندین فاز، از خرداد سال 90 کلید خورده است که فاز 1 و 2 آن، به ترتیب حدود 80 و 20 درصد پیشرفت فیزیکی داشته اند.

علاوه بر تامین آب شرب، آب 5 هزارو 500 هکتار از اراضی کشاورزی صحرای لیر، چنگلوا، سوق، دهدشت غربی و… را تامین آب می کند. همچنین ایجاد 5 تا 6 هزار فرصت شغلی بطور مستقیم و غیرمستقیم از دیگر اهداف این پروژه است.

اعتباراتی که مصوب شدند اما خرج نشدند!

ظاهرا اعتباراتی برای این پروژه مصوب شده بود اما برای خودش خرج نشدند، به طوری که سال 94، از 10 میلیارد تومان اعتبارات ملی و استانی مصوب، تنها یک میلیارد و از 5 میلیارد تومان اعتبار مصوب ماده 180، هم  چیزی به پروژه تعلق نگرفت. متاسفانه با این تعلل، پروژه عملا در حال تعطیلی است و اگر فکری برای تامین اعتبار آن صورت نگیرد، باز به مشکل همیشگی یعنی معلق ماندن پروژه برخواهیم خورد.

رئیس اداره منابع آب شهرستان کهگیلویه، در ادامه سد بالیاب واقع بر رودخانه سوراخ (سمه) را، یکی دیگر از پروژه های مهم این شهرستان برشمرد و گفت: استان خوزستان، پایین دست این سد را مطالعه کرده بود به عنوان سد صیدون برای تامین آب اراضی مناطقی از آن استان در حال پیشرفت کار بود که متاسفانه این اقدام متعاقب سهل‌انگاری‌های قبل انجام گرفت اما با توجه به اعتراضات صورت گرفته از ناحیه آب منطقه ای استان، وزارت نیرو محور برتر را مطالعه کرد که خوشبختانه این محور در استان ما جواب داد و کارهای مقدماتی جهت تغییر کارفرما و کد اجرایی آن از آب و برق خوزستان نیز در حال پیگیری است و به این ترتیب مالکیت خوزستان کلا منتفی شد.

این مسئول ابراز امیدواری کرد که مسئولین در بحث مالی همکاری کنند ، تا مطالعات تکمیلی آن انجام و اجرایی شود، زیرا با اجرایی شدن آن، 6 تا 7 هزار هکتار از اراضی کشاورزی را تامین آب می کند.

پروژه تامین درازمدت آب شرب شهرستان و روستاها

تامین درازمدت آب شرب شهرهای دهدشت، چرام، لنده و سوق و همچنین بعضی از روستاها، از طریق سد کوثر، یکی دیگر از مهم ترین برنامه های امور آب منطقه ای شهرستان است که مطالعات آن تکمیل، تخصیص آب از طریق وزارت نیرو گرفته شده و کد اجرایی آن هم توسط سازمان مدیریت کشور صادر شده است. رئیس اداره منابع آب کهگیلویه در همین زمینه گفت: تلاش کردیم که این پروژه در بودجه 95 جای بگیرد، اما چون اتمام پروژهای نیمه تمام اولویت کاری دولت بود موفق نشدیم، انشااله امید داریم و پیگیر هستیم تا یک سال آینده، این پروژه آغاز شود تا در درازمدت آب شرب این مناطق را، هم تامین کنیم.

او تعداد کل اراضی زمین های کشاورزی شهرستان کهگیلویه، چرام و لنده، که از طریق این سدها و پروژه تامین آب دهدشت غربی از دیم به آب تبدیل می شوند را حدود 40 هزار هکتار عنوان کرد.

این مسئول هشدار داد: در سطح شهر دهدشت 2 تا 3 تا دشت داریم که وضعیت آنها بحرانی است؛ به طوری که در صحرای کلاچو بطور متوسط، 12 متر افت سطح سفره ها را داشتیم که خطری جدی این دشت بزرگ را تهدید می کند.

هدر رفتن 80 درصد از آب های روان استان

آران با اشاره به اینکه بیش از 8 میلیارد منابع آب روان در سطح استان هست، تاکید کرد: حداکثر 20 درصد از این آب ها، بعلاوه سد کوثر و سد شاقاسم در بویراحمد و همچنین آنهایی که به صورت سنتی مانند کانال، تلمبه و ایستگاه پمپاز استفاده می کنند تقریبا 80 درصد از آبهای روان بدون هیچ استفاده ای از استان خارج و هدر می روند.

وی یادآور شد: سیاست دولت این است که آب را به عنوان یک کالا همانطور حفظ کنیم، بنابراین باید در تمام حوزه ها تلاش و مطالعه صورت پذیرد و فقط به حوزه کهگیلویه ختم نشود که این آب های روان را به درستی مهار کنیم. درست است که حق منطقه ما در این زمینه ضایع شده است، اما باید تلاش کنیم که حق خود را از آب های سطحی بگیریم.

فرهنگ سازی مقوله مهم مقابله با حفر چاه های غیرمجاز! /همه چاه های غیرمجاز پر خواهند شد

بر اساس اطلاعات موجود،975 حلقه چاه مجاز و 412 حلقه غیر مجاز از مجموع 1387 حلقه چاه های حفر شده شهرستان کهگیلویه، شناسایی شدند.که این می طلبد مسئولین عزم خود را برای مقابله با چاه های غیرمجاز جزم کنند.

به گفته آران، گشت و بازرسی بطور روزانه از مناطق مختلف بازدید و تخلفات را گزارش می دهند و امور آب هم به طور جد پیگیر تخلفات گزارش شده هست. درست است چاه های حفر شده اکثرا دستی و عمق کمی دارند، اما باز از لحاظ وقت و نیروی انسانی هرینه بر است. بنابراین بهترین کار فرهنگ سازی در این زمینه است که این نیاز به  مشارکت و همکاری خود مردم دارد  و قطعا این مهم بدون همکاری مردم به نحو احسنت  پیش نخواهد رفت. اعتقاد بر این است که همیشه نباید قوه قهریه را پیش گرفت.

رئیس اداره منابع آب کهگیلویه به کنترل کنتورهای هوشمند آب و برق اشاره کرد و گفت که با این اقدام حدود 200 مورد چاه حلقه عیرمجاز را شناسایی شده است. به گفته آران، نصب کنتورهای هوشمند و حجمی، برای جلوگیری از برداشت بی رویه آب های زیر زمینی؛ از دیگر راه های مقابله با حفر غیرمجاز چاه های زیرزمینی است.

«و از دیگر موارد “پر کردن همه چاه های غیرمجاز بزودی” است، زیرا با توجه به خشکسالی موجود در سطح شهرستان، برداشت بی رویه از چاه های زیرمینی، باعث کاهش سطح ایستایی و شور شدن آب های زیر زمینی، رانش و همچنین فرسایش خاک خواهند شد.»

او در پایان ابراز امیدواری کرد: مسئولین و مردم عزیز شهرستان کهگیلویه در بحث حفاظت و بهره بردای از آب های زیر زمینی نهایت همکاری و مشارکت لازم را داشته باشند و نیاز است که حتما در این زمینه فرهنگ سازی شود که در این بین، نقش جهاد کشاورزی که متولی امر کشاورزی است بیشتر به چشم می خورد، زیرا حدود 90 درصد مصرف آب، در حوزه کشاوری است.»

جهاد کشاورزی در این راستا باید خدماتی ارائه دهد، به اینصورت که باید الگوی کشت مناسبی را به کشاورزان معرفی کند که هم آب کمتری مصرف و هم از لحاظ اقتصادی نیاز آنها را تامین کند. و همچنین با توجه به تسهیلات خوبی که دولت ارائه داده؛ مردم را به روش های نوین آبیاری مانند آبیاری تحت فشار بدون توسعه و  آبیاری قطره ای ترغیب کنند.

به گزارش ریواس جنوب،  در سفر اخیر وزیر نیرو به استان کهگیلویه و بویراحمد و با وجود اینکه کهگیلویه بزرگ، طرح های کلانی در حوزه آب دارد، اما این شهرستان جزء برنامه ها و بازدید های وی نبود؛ به هر حال با تلاش مسئولین ذیربط در این حوزه و نماینده شهرستان، وزیر را متقاعد به یک بازدیدی از مهترین دشت کهگیلویه یعنی صحرای کلاچو کردند.

به گفته آران یکی از اهداف این بازدید آشنایی با دشت های خشک منطقه، حل راه ارتباطی دهدشت – بهمئی که به علت احداث سد مارون قطع شده بود و همچنین آشنایی با رودخانه ها و سدهای کوثر و مارون بود، بطوری که برای سد مارون 2 توجیه شد که در جهت پیشرفت مطالعات و تخصیص آب به این شهرستان از هیچ کمکی دریغ نکند.

در این بازدید به اتفاق رسولیها – مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب کشور-  قول دادند که مشکلات مالی پروژه مهم دهدشت غربی را از طریق اوراق مشارکت و یا تزریق مالی حل نمایند و پروژه آب شرب سد کوثر در ردیف بودجه قرار بگیرد. همینطور قول دادند که کارفرمای سد بالیاب را که قبلا آب و برق خوزستان بود، تغییر داده و کارهای مطالعاتی تکمیلی آن نیز انجام شود.

گزارش: ز. همایونفر