ریواس جنوب /دکتر اسداله الوندی

گودرز سپهسالار ایرانی و یکی از شخصیت های ستوده شده در شاهنامه فردوسی می باشد.. شخصیتی که در موارد متعدد با درایت، با خردورزی با قدرت رزمیِ بسیار بالا موازنه قدرت را به هم می زند و در بسیاری از موارد پندیات اخلاقی ایشان رهگشای گره های بسیار خطرناک می شود …
گودرز به قول خودش از روزی که به دنیا می آید و پا در رکاب می گذارد، برای امنیت مملکت خفتان از میان نگشود…. به تعبیرِ حکیم توس، پس از رستم نامدار، گودرز دومین پهلوان مطرح در کشور بود…

از آن روزگاری کجا زاده ام
ز خفتان میان هیچ نگشاده ام
…..
به ایران پس از رستم نامدار
نبودی چو گودرز دیگر سوار ….

خجسته سپهدار بسیار هوش
همه رای و دانش همه جنگ و جوش

در مشاجرات، مناظرات و رزم های متفاوت، پندیات، وعظ و نصایح متفاوتی به فراخور و مقتضیاتِ هر داستان، توسط گودرز بیان می شود، ذیلا به نمونه هایی از آنها مختصرا اشاره می شود:

۱_ در مشاجره بین رستم و کی کاووس، همه پهلوانان به صورت متفق القول به نتیجه می رسند که این مشاجره توسط گودرز حل و فصل خواهد شد …

به گودرز گفتند کاین کار توست
شکسته به دست تو آید درست
به نزدیک این شاه دیوانه رو
و از او یاد کن این سخن نو به نو

۲_ *نکوهش کی کاووس*

تیزی و تندی کی کاووس توسط گودرز نکوهش می شود، هم چنین بلافاصله تمام خدمات رستم به کی کاووس را بازگو می کند و آزار و اذیت رستم را دور از انصاف و خرد می داند…..

به کاووس کی گفت که رستم چه کرد؟
کز ایران برآوردی امروز گرد
فراموش کردی ز هاماوران
و از آن کار دیوان مازندران
که گویی ورا زنده بر دار کن
ز شاهان نباید گزافه سخن
….
کسی را سورای چو رستم بود
بیازارد او را خرد کم بود …

۳_ *دلداری رستم پس از گریه بر فرزندش*

گودرز که در ارائه تعالیم اخلاقی بی نظیر است، پس از مرگ سهراب و با مشاهده گریه های ممتد و ضجه های رستم بر پیکر فرزندش، وی را دلداری داده ، از ادامه منع و صراحتا اعلام می کند که حتی خودکشی شما تاثیری به حال ایشان نخواهد داشت.

بدو گفت گودرز اکنون چه سود
گر از روی گیتی برآری تو دود
تو بر خویشتن گر زنی صد گزند
چو آسانی آید بر آن ارجمند

۴- در مناظره بین طوس و گودرز بر سرِ جانشینی کی کاووس، دلایل متعددی از طرف گودرز برای انتخابِ کیخسرو مطرح می گردد و در نهایت گودرز با درایت و تدبیر بر طوس پیروز می شود.

بدو گفت با طوس نوذر بگوی
به هنگام شادی بهانه مجوی
….
تو نوذر نژادی نه بیگانه ای
پدر تند بود و تو دیوانه ای ….

۵_ در ماجرای قتل فرود سیاوش که نتیجه اعمالِ نابخرادنه طوس بر همگان واضح می شود، تیزی و تندی طوس توسط گودرز نکوهش می شود ….

چنین گفت گودرز با طوس و گیو
کای نامداران گردان نیو
که تندی نه کار سپهبد بود
سپهبد که تندی کند بد بود ….

۶_ در مقدمه جنگ یازده رُخ با درایت و رُک گویی به پیران، راه فرار از جنگ را بر ایشان می بندد. شناخت صفات اخلاقی پیران توسط گودرز بسیار قابل ستایش است.

دلت با زبان هیچ همسایه نیست
روان تو را از خرد مایه نیست
چو شوره زمینی که از دور آب
نماید چو تابد بر او آفتاب …..

۷- *ستایش گودرز توسط دشمنان*

هنرهای رزمی و بزمی گودرز آنقدر متنوع و زیاد هستن که دشمن تورانی را وادار به ستایش ایشان می کند … نمونه هایی از ستایش گودرز توسط پیران در گفتگو با هومان:
و دیگر که از پهلوانان شاه
ندانم چو گودرز کس را به جاه
به گردن فرازی و مردانگی
به رای هشیوار و فرزانگی

۸_ در داستان نبرد کاموس کشانی، باز هم گودرز، به سپاه ایران و خصوصا طوس جرات و شهامت می بخشد و کثرت نفرات سپاه مقابل را لزوما نشانه برتری نمی داند…

بدو گفت گودرز اگر کردگار
بگرداند از ما بد روزگار
به بیش و کمی نباشد سخن
دل و مغز ایرانیان بد مکن

۹_ عشق و علاقه گودرز با ایران آنقدر زیاد هست که به قول خودش، لشکری از نسلش را در برابر امنیت ایران از دست می دهد، نه تنها افتخار برای خودش می داند که کمترین مطالبه ای از حکام ندارد ….

نبیره پسر داشتم لشکری
جهاندار و بر هر سری افسری
به کین سیاوش همه کشته شد
همه دوده زیر و زبر گشته شد