به قلم «نوید جعفری»
نویسنده و کارگردان فیلم و تئاتر

 پاسخ به پرسش بالا احتمالاً در نظر نخست بسیار ساده است، اما وقتی آنچه در طی دوره‌های مختلف بر سر فرهنگ و هنر این استان آمده را مرور کنیم، پیچیدگی‌های این پرسش و نهایتاً پاسخ مشخص می‌شود.

چارت سازمانی، شرط وظایف و هر چیزی که در قانون آمده کاملاً مشخص است، که اگر نصّ صریح قانون اجرا می‌شد عملاً نباید فرقی می‌کرد که کسی مدیر باشد، چون همه چیز قبلاً به‌صورت مکتوب در قانون تعیین شده است؛ اما وقتی نگاهی به روند انتخاب مدیران کل ادارات مختلف و خصوصاً اداره ارشاد و ثمره‌ی فعالیت و حضور آنان داشته باشیم متوجه می‌شویم دقیقاً فرق از زمین تا آسمان است؛ چرا که گاهی حضور و تغییر نه تنها مدیر اصلی که تغییرات در زیردست در معاونت‌ها و گاهی کارمندان میانی نیز منجر شده تا شاکله‌ی کلی و هماهنگ‌شده و آزمون‌پس‌داده هم دستخوش تغییرات کلانی شود که اصلاً قابل درک نیست؛
آنچنان که ساده‌ترین مسائل به پیچیده‌ترین حواشی بدل شود که دلیل اصلی‌اش در عدم تخصص و ناکارآمدی افراد منتخب از سوی مدیر اصلی است؛ آنهم در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس که ارباب رجوع اصلی‌اش جامعه فرهنگ و هنر است.

آنچه که در سه سال گذشته در فضای فرهنگی و هنری استان فارس از سوی متولی اصلی‌اش در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس اتفاق افتاده دقیقاً مبتنی بر همین بوده است.

اینکه اداره ارشاد می‌تواند مدیری جوان و اهل گفت‌وگو داشته باشد و برخی معاونت‌هایش همانند معاونت فرهنگی و علوم قرآنی بی‌هیچ مشکلی با تعامل سازنده بر بستر قانون به فعالیت جدی و مستمر بپردازند، رضایت جامعه هدف خود را تأمین کنند و مهمتر اینکه درب اتاق‌هایشان به روی همه و هر نظری باز باشد، اما در مقابل بخش هنری آن اداره دستخوش حواشی و اتفاقات مختلفی از جمله دخالت در امور اجرایی، دخالت در برنامه‌های جزیی، بی‌اعتنایی به انجمن‌ها، برخوردهای نامناسب با هنرمندان و …. موارد متعددی باشند که عدم رضایت بخش مهمی از هنرمندان و اهالی هنر در رشته‌های مختلف را به دنبال داشته باشد و مهم‌تر اینکه تمام گلایه‌ی دلسوزان و برخی افرادی که اتفاقا حامی مدیرکل در ماه‌های نخست حضورش بودند هم بی‌پاسخ بماند و حتی به دلیل اعتراض و گلایه، همان بخش به جای پاسخگویی تلاش کند آن هنرمندان را حذف و خانه‌نشین کند که البته به دلیل ماهیت اصلی هنرمند و اینکه اصولاً قابل حذف شدن نیست، فقط محل فعالیت خود را تغییر دهند و اصولا شکاف میان هنرمند و ارشاد بیشتر و بیشتر شود؛ تا جایی که برخی عطای کار را به لقایش ببخشند و بخش دیگر حاضر شود در بدترین شرایط و با کمترین امکانات فعالیت کند اما زیر بار منت آن اداره حتی برای فعالیت قانونی خود نرود!

در این دو سال و چند ماه هر هنرمندی لب به اعتراض گشود متهم به سیاه‌نمایی، عقده‌گشایی و منفعت‌طلبی شخصی شد. بدتر از آن، تلاشی غیراخلاقی برای قانع کردن هنرمند تا برخلاف نظر خود لب به اعتراض نگشاید و تلاش کند برای بقا، چابلوسانه هر نوع بداخلاقی و توهینی را تحمل کند از جمله مواردی بود که احتمالاً برای نخستین بار با آن روبرو شدیم.

مشکلات‌، اتفاقات و برخوردها بسیار بوده است، در حکم یک مثنوی هفتاد من؛ اعتراضاتی که به‌صورت قانونی و مکتوب علاوه بر ارجاع به اداره کل در فارس زمانی که به نتیجه نرسید به استانداری و وزارت ارشاد و بخش‌های ذی‌صلاح هم رسید؛ هرچند همچنان مشخص نیست بر چه اساسی حفظ موقعیت برخی افراد حتی از توجه به نظر جمعی اهل هنر مهم تر بود!

آنچه گذشته، بله گذشته است اما قطعاً بخشی از عمر و زندگی و زیست هنری جامعه هنری را تباه کرده که دیگر قابل جبران نیست. آنچه برخی از کارمندان فرهنگی و هنری فراموش کرده‌اند این است که هنرمند تا ابد صاحب‌خانه است و دیگران مهمان چند ماهه و چند ساله، فراموش کرده‌اند هنرمند ودیعه‌ی الهی را در نهان دارد و آنکه گذران زندگی‌اش وابسته به حضور همین هنرمندان است، کارمندان هستند که در هر پست و سمت گاهی حتی سابقه خدمتشان هم به اندازه فعالیت هنری این افراد نیست.

حالا که این دوران سخت و دشوار به همت عشق قلبی خود اهالی هنر و فعالیت شخصی آنان سپری شده است، به یمن حضور مهدی رنجبر، یک مدیر جوان و هنرمند و بومی فعال، که مورد اعتماد و حمایت اکثریت هنرمندان و اهالی فرهنگ فارس است، بارقه امیدی برای فردا زنده شده است؛ آنچه از همین آغازین دقایق حضور این مدیر فرهنگی و فرهیخته باید مدام تکرار شود و به آن توجه کرد در قدم اول بازگشت به گذشته است.

احتمالاً بسیار عجیب است که ما در جایی زندگی می‌کنیم که بر خلاف دیگران آرزوی گذشته را داریم اما اگر کسی از درد دل هنرمندان و آنچه بر ما گذشته است مطلع بود می‌دانست در گذشته علاوه بر آرامش و آسایش فکر، احترام و فضای آزاد فکری داشتیم؛ آنچه که در این مدت از ما دریغ شد.

بله! سالهاست که ما با مشکلات مربوط به امکانات و بودجه و زیرساخت‌ها روبرو بودیم اما بی‌تردید همین که در گذشته و در برخی دوره‌ها مدیرانی همدل و معاونت‌هایی همراه داشتیم که دشواری همه مشکلات را با یک لبخند یا یک گفتگوی ساده‌ی دوستانه حل می‌کردند، برای هنرمند که بیشتر با دلش پیش می‌رود ارزشمندتر از بسیاری امکانات و بودجه بوده و هست.

بله! قطعاً فرق دارد چه کسی مدیرکلّ فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس باشد؛ چرا که انتخاب‌های اوست که می‌تواند بنیان هنری یک استان را تغییر دهد و به سمت پیشرفت یا پسرفت رهنمون شود. فرق دارد چرا که حداقل توقعی که از مدیرکلّ فرهنگ و ارشاد می‌رود این است که نظر اکثریت جامعه هنری را جویا شود و زمانی که متوجه می‌شود انتخابی اشتباه داشته، شهامت پذیرش و تغییر را داشته باشد؛ نه اینکه همه چیز را فدای انتخابی کند که گروه عظیمی از هنرمندان رشته‌های مختلف با آن رویه‌ی غلط دچار مشکل هستند.

بی‌تردید مهدی رنجبر در این مدت شاهد گلایه و درد دل‌های هنرمندان و مهمتر ناظر تلاش جمعی آنان برای تغییر شرایط بوده است. هنرمندان تئاتر ، سینما ، موسیقی ، تجسمی و حتی موسسات و انجمن‌ها و تشکل‌ها تنها یک خواسته داشتند و همچنان بر آن پافشاری می‌کنند : احترام ، آرامش و عمل به قانونی که قطعاً ثمره‌ی سالها فعالیت و آزمون و خطا است؛ و فضایی که در آن مدیرکلّ فرهنگ و ارشاد فارس شنوای نظرات مختلف باشد و از آن نظرات در مسیر اداره‌ی مجموعه‌ی خود بهره‌مند شود. مهم‌تر اینکه یک‌بار برای همیشه با تغییر مدیرکل به جای بستن پرونده‌ی گذشته اتفاقا آن پرونده باز شود و با بررسی دقیق و آسیب‌شناسی مشخص شود چه کسانی در این مدت به جای حمایت از حق قانونی هنرمند و قرار گرفتن در سمت حقانیت به هر دلیلی حتی حاضر به همراهی با خواست هنرمندان نشدند و منفعت شخصی آن میز گذرا را به حق هنرمندان ارجحیت دادند.

بی‌گمان راه دشواری پیش روی شماست جناب رنجبر! مسیری ناهموار که باید با تلاشی خستگی‌ناپذیر این تاریکی و افسردگی و بی‌اعتمادی را به روشنایی اعتماد، احترام و گفت‌وگو بدل کنید.

هنرمندان فارس حضور شما را ارج می‌نهند و بسیار شادمان هستند که بار دیگر سکّان فرهنگ و هنر این استان به یک جوان متخصص و همدل و با دانش سپرده شده است و در عین حال انتظارشان تنها این است که جایگاه فرهنگ و هنر استان فارس را به همان نقطه اوجی بازگردانید که شایسته نام پرآوازه‌ی استان است.

در این مسیر با همه توان در کنار شما خواهیم بود.
به امید فردایی بهتر؛
هنوز با همه دردم امید درمان است
که آخری بود آخر ، شبان یلدا را

پایان/ س2539