فیلمهای جشنواره فجر امسال در حالی در شیراز روی پرده رفت که اکرانهای مردمی درست همان جایی که جشنواره باید نبض تماشاگر را بگیرد با نشانههای جدی افت استقبال مواجه شد؛ از روایت صندلیهای خالی و بیرمقی سالنها گرفته تا حاشیههایی مثل اختلال و قطعی برق در هنگام پخش یکی از فیلمها و نشستهای نقدی که گاهی بدون حضور جدی علاقهمندان و مخاطبان حرفهای برگزار شد مهمترین چالشهای برگزاری این جشنواره در شیراز به شمار میرود.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی ریواس جنوب، فیلم به نقطه عطفش رسیده بود؛ نمای مدیوم، بازیگر را درست وسط کادر نگه داشته بود؛ نورِ کنترلشده صحنه در پسزمینه مینشست و موسیقیِ زیرصدا آرامآرام اوج میگرفت؛ سالن در سکوت عمیقی فرو رفته بود؛ همان سکوتی که تدوینگر برایش جنگیده و کارگردان رویش حساب کرده تا تماشاگر را تسلیم قاب کند.
ناگهان پرده سیاه و صدا قطع شد؛ تاریکی، یکدست و سنگین روی سر سالن نشست؛ هنوز مدت زمان زیادی نگذشته بود که سکوت جای خود را به همهمه داد؛ نور موبایلها یکییکی روشن شدند؛ یکی آه کشید، دیگری میخندید و آن یکی زیر لب غر میزد.
حالا در ردیفهای عقب، صندلیهای خالی بیشتر دیده میشدند؛ گویی خاموشی آمده بود تا فقدانها را برجستهتر کند.
بعضیها از سالن بیرون رفتند، بعضی آرام در جای خود ماندند و برخی شروع به گلایه کردند؛ از راهرو، صدای گامهایی پی در پی میآمد؛ عوامل اجرایی مثل بازیگرانی که بیسناریو به قاب پرتاب شده باشند مدام در رفتوآمد بودند؛ نه توضیحی در کار بود نه نشانی از زمانبندی؛ فقط انتظار.
و انتظار، بدترین دشمن ریتم است؛ چه در یک پلان چه در یک جشنواره.
پس از گذشت حدود نیم ساعت از قطعی برق، پروژکتور دوباره روشن شد؛ آنهایی که سالن را ترک کرده بودند بازگشتند و یکی یکی بر سر جای خود نشستند؛ ادامه فیلم به روی پرده رفت اما رشتهای که پاره شده بود دیگر گره نخورد و اکران با وقفه ادامه یافت؛ وقفهای که ضعفهای اجرایی جشنواره را برجسته کرد.
هرچند این تنها اتفاق ناخوشایند جشنواره فیلم فجر در شیراز نبود؛ از دیگر اتفاقاتی که جشنواره امسال را کمرمقتر از گذشته نشان داد استقبال اندک مخاطبان و علاقمندان به سینما در روزهای نخستین این رویداد بود؛ این در حالیست که فلسفه جشنواره فیلم فجر فقط به مسابقه و سیمرغ محدود نمیشود و یکی از مهمترین اهداف این رویداد، دیدار سینما با مردم است؛ مردمی که در سالهایی نه چندان دور برای یک سانس معمولی جشنواره صف میبستند، بلیتها کمیاب میشدند و بحثها از راهروهای سینما تا تاکسی و شبکههای اجتماعی کشیده میشد اما امسال روایت غالب در بخش قابلتوجهی از اکرانهای مردمی، روایت خلوتی بود؛ نشانهای که اگر جدی گرفته نشود میتواند به علامت هشدارِ بزرگتری برای جایگاه اجتماعی جشنواره تبدیل شود.
جلسات نقد کمرونق؛ حلقه مفقوده ارتباط جشنواره با مخاطب حرفهای
از دیگر اتفاقات ناخوشایند جشنواره فیلم فجر امسال وضعیت جلسات نقد و بررسی فیلمها بود؛ نشستهایی که بهطور سنتی باید به محل گفتوگوی زنده میان فیلمسازان، منتقدان و مخاطبان جدی سینما تبدیل میشد در عمل با حداقل حضور علاقهمندان برگزار شد. در بسیاری از این جلسات تعداد حاضران از دایره چند خبرنگار و تعداد محدودی از مدعوین فراتر نرفت.
کمبود مخاطب حرفهای در این نشستها، کیفیت نقدها را نیز تحتتأثیر قرار داد. گفتوگوها عمدتاً یکسویه باقی ماند و امکان طرح پرسشهای چالشی، نقدهای متنوع و خوانشهای متفاوت از آثار کاهش یافت. در چنین شرایطی جلسات نقد بیش از آنکه به بررسی جدی فیلمها کمک کند به نشستهایی تشریفاتی و کوتاهشده تبدیل شد که خروجی مشخصی برای جریان نقد سینمایی نداشت.
امسال حتی حذف سالن سبز تالار حافظ از لیست سالنهای پخش فیلم از مهمترین اتفاقات غیرمنتظره برای دوستداران سینما در شیراز بود؛تالار حافظ شیراز که طی سالهای گذشته عنوان کاخ جشنواره فجر را به یدک میکشید و سهمی مهم در اعتبار فرهنگی استان فارس پیدا کرده بود امسال از فهرست سالنهای نمایش فیلم جشنواره حذف شد، اتفاقی که مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی دلیل آن را نامناسب بودن زیرساخت سینمایی این سالن نسبت به پردیسهای استاندارد شهر عنوان کرد.
طبق گفته متولیان فرهنگی اگر چه سالن سبز تالار حافظ در برنامه اکرانهای جشنواره فیلم فجر امسال شیراز حضور ندارد اما به جای آن سالنهای بیشتری از پردیسهای استاد تارخ و هنرشهر آفتاب میزبان آثار جشنواره هستند.
بدون شک کمرونق بودن جشنواره فیلم فجر شیراز را نمیتوان صرفاً یک ضعف اجرایی دانست؛ شاید بتوان دلیل این کمرونقی را کاهش ارتباط جشنواره با مخاطب و افت کیفی این رویداد در سالهای اخیر قلمداد کرد.
جشنوارهای که قرار است محل حضور، گفتوگو، تضارب آرا و شکلگیری جریان نقد باشد بدون مشارکت واقعی مخاطبان حرفهای و حتی مخاطبان عمومی، کارکرد اصلی خود را از دست میدهد. اگر برای بازگرداندن این ارتباط از طریق بازنگری در ساختار، انتخاب سالنها، تقویت زیرساختها و توجه جدی به مخاطب شهرستانی چارهاندیشی نشود جشنواره فیلم فجر بیش از پیش به رویدادی کمرمق و فاصلهگرفته از بدنه اجتماعی و فرهنگی سینما تبدیل خواهد شد؛ رویدادی که نام ملی را یدک میکشد اما بازتابی محدود و کمجان دارد.

