رشد ۱۰۰ درصدی صادرات محصولات کشاورزی فارس که اخیرا توسط متولیان کشاورزی استان اعلام شده در حالی مطرح میشود که زیرساختهای صادراتی استان از لجستیک و برندینگ تا بازارهای پایدار و استانداردهای بینالمللی همچنان با چالشهای جدی مواجهاند؛ چالشهایی که با آمارهای مقطعی و تکیه بر تشریفات اداری حل نخواهند شد.
به گزارش پایگاه تحلیلی خبری ریواس جنوب، استان فارس سالهاست بهعنوان یکی از قطبهای تولید محصولات کشاورزی کشور شناخته میشود اما این جایگاه تولیدی هرگز به سهمی متناسب در صادرات پایدار و رقابتپذیر تبدیل نشده است.
** رشد ۱۰۰درصدی؛ از آمار تا واقعیت
این در حالیست که اخیرا اظهاراتی مبنی بر رشد ۱۰۰درصدی صادرات کشاورزی فارس مطرح شده؛ سرپرست معاونت بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی فارس در این باره اعلام کرده که با استقرار نظام بازرسی قرنطینه در مبادی تولید، صادرات محصولات کشاورزی این استان رشد ۱۰۰درصدی داشته است.
** چه محصولاتی صادر شده؟
طبق گفته کاووس همتی در ۹ ماهه اول سال جاری ۷۶۰ محموله به وزن۱۳ هزار تن از استان فارس صادر شده و در دیماه سال جاری، ۷۰۰ محموله گیاهی به وزن ۱۶ هزار تن از این استان به مقاصد بینالمللی ارسال شده است.
او که معتقد است جهش مذکور مستقیماً حاصل اجرای هوشمندانه بازرسیهای قرنطینه گیاهی در مبادی تولید، مراکز سورت، بستهبندی و سردخانههای سطح استان فارس است، افزود: محصولات شامل خرما، انجیر، انار، گوجهفرنگی، پیاز، سیبزمینی، کدو و سایر محصولات سبزی و صیفی بوده که پس از انجام دقیق تشریفات قرنطینهای در مبدأ، صادر شدهاند.
** مقاصد صادراتی
همتی اضافه کرد: کشورهای حوزه خلیج فارس، اتحادیه اروپا، کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، هند، پاکستان و افغانستان از مقاصد اصلی این محمولهها هستند.
به گفته او استقرار نظام بازرسی قرنطینه در مبادی تولید، کاهش زمان انتظار در مرزها و تسریع در فرآیند ترخیص، کنترل دقیقتر آفات و بیماریها و کاهش ضایعات محصولات، صرفهجویی اقتصادی برای صادرکنندگان و تولیدکنندگان و ایجاد فرصتهای شغلی جدید برای فارغالتحصیلان رشته گیاهپزشکی در بخش نظارت و بازرسی را به دنبال دارد.
آن طور سرپرست معاونت بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی فارس میگوید طرح استقرار نظام بازرسیهای قرنطینه گیاهی در مراکز سورت، بستهبندی و مبادی تولید، گامی راهبردی در توسعه تجارت خارجی بخش کشاورزی استان فارس است.
** مرز پشت سر، مسئله پیشرو
اظهارات اخیر درباره رشد ۱۰۰ درصدی صادرات بیش از آنکه نشانه یک جهش ساختاری باشد بیانگر افزایش مقطعی تعداد محمولهها در شرایطی است که پایه صادرات استان همچنان ضعیف، ناپایدار و وابسته به بازارهای کمریسک منطقهای است.
واقعیت آن است که افزایش تعداد محموله یا وزن صادراتی بدون توجه به ارزش افزوده، تنوع بازار، کیفیت بستهبندی، ثبات قراردادها و برندینگ نمیتواند شاخصی از توسعه صادرات تلقی شود. بخش عمده صادرات کشاورزی فارس همچنان خاممحور، فصلی و متکی به بازارهایی است که با کوچکترین تنش یا نوسان ارزی از دست میروند.
** ضعفهای ساختاری کشاورزی فارس
در چنین شرایطی، تمرکز بیش از حد بر استقرار نظام بازرسی قرنطینه در مبادی تولید هرچند ضروری اما نمیتواند جایگزین ضعفهای عمیقتری مانند نبود زیرساختهای حملونقل سرد، کمبود پایانههای صادراتی مجهز، ناتوانی در رعایت استانداردهای سختگیرانه اروپا و فقدان دیپلماسی فعال کشاورزی شود.
قرنطینه زمانی معنا پیدا میکند که محصول، بازار و زنجیره صادراتی واقعی وجود داشته باشد؛ نه زمانی که صادرکننده برای فرار از مازاد تولید داخلی به صادرات اضطراری روی میآورد.
** ضرورت راهبرد صادراتی منسجم
صادرات کشاورزی فارس بیش از آنکه با مشکل بازرسی و قرنطینه مواجه باشد از نبود یک راهبرد صادراتی منسجم رنج میبرد. افزایش آماری محمولهها نه به معنای افزایش قدرت رقابتی استان است و نه تضمینی برای ماندگاری در بازارهای بینالمللی. تا زمانی که صادرات فارس همچنان خام، کمارزش، وابسته به چند بازار محدود و بدون برند مشخص باقی بماند، هرگونه جهش صادراتی بیشتر به یک موفقیت اداری شباهت دارد تا یک تحول اقتصادی.
** از سرمایهگذاری در زنجیره ارزش تا آموزش به صادرکنندگان
استان فارس برای خروج از این وضعیت، نیازمند سرمایهگذاری جدی در زنجیره ارزش، اصلاح الگوی تولید صادراتمحور، توسعه لجستیک تخصصی، آموزش واقعی صادرکنندگان و پذیرش این واقعیت است که صادرات صرفاً عبور کالا از مرز نیست بلکه حضور پایدار و رقابتپذیر در بازار جهانی است؛ موضوعی که هنوز در سیاستگذاری کشاورزی استان جایگاه روشنی ندارد.
پایان/ فرزانه قنبردزفولی
